DPG Media doet mee als launching customer en test GPT-NL op de redactie
In de Feasibility Studies (haalbaarheidsstudies) onderzoeken we op welke manier GPT-NL waarde kan leveren in de praktijk. Wat zijn de belangrijkste beweegredenen van deze organisaties om te investeren in de doorontwikkeling van GPT-NL?
We gaan in gesprek met een nieuwe launching customer: DPG Media. In deze samenwerking onderzoeken we hoe GPT-NL waarde kan leveren binnen redactionele processen én voor onafhankelijke journalistiek.
Visual: DPG Media
Generatieve AI kan redacties helpen bij uiteenlopende werkzaamheden, zodat journalisten meer ruimte houden voor hun kerntaak: het maken van kwalitatieve journalistiek. Tegelijkertijd speelt het vraagstuk rondom digitale soevereiniteit een steeds grotere rol binnen de mediasector. Kan een soeverein taalmodel journalisten ondersteunen zonder de eigen toon, journalistieke normen en redactionele autonomie uit het oog te verliezen? In samenwerking met DPG Media onderzoeken we het in de praktijk.
We spreken met Jona Zuiver, AI Business Partner voor de nieuwsmedia en magazines van DPG Media in Nederland en België. Hij ziet erop toe dat nieuwe AI-toepassingen voldoen aan juridische en ethische richtlijnen en helpt redacties de technologie veilig en zinvol in te zetten. Zo is hij ook betrokken bij het verkennen van de waarde die GPT-NL kan leveren: voor redactionele processen én onafhankelijke journalistiek.
AI als ondersteuning van journalistiek vakmanschap
Taalmodellen kunnen worden ingezet voor verschillende redactionele taken. Maar zodra AI niet alleen routinetaken uitvoert en ook een ondersteunt in het bewaken van taal en kwaliteit, worden nuance en context essentieel. Een model moet dan niet alleen begrijpen wat er staat, maar ook aanvoelen hoe een specifieke titel schrijft en welke journalistieke keuzes daarbij passen. Dat is precies het terrein waarop DPG Media als launching customer investeert in de ontwikkeling van GPT-NL. Met twee concrete toepassingen wordt getest waar het model meerwaarde kan bieden: bij het maken van nieuwskoppen en als digitale eindredacteur.
Van artikel naar sterke nieuwskop
In de eerste fase van de feasibility study (haalbaarheidsstudie) staat het genereren van nieuwskoppen centraal. Dat lijkt een overzichtelijke opdracht, maar in de praktijk komt er veel bij kijken. Een goede kop vat niet alleen de feiten samen. De titel moet de essentie van het verhaal raken, aansluiten bij de toon van het medium en de lezer uitnodigen om verder te lezen, zonder te vervallen in overdrijving of clickbait.
“Een goede titel is een essentieel onderdeel van een artikel”, zegt Zuiver. “Een eindredacteur moet breed denken en meerdere varianten testen. AI kan daarbij ondersteunen én uitdagen.” Juist een model dat is getraind op Nederlandse en Vlaamse taaldata kan mogelijk beter aansluiten bij de journalistieke context. Internationale modellen zijn de afgelopen jaren sterk verbeterd, maar leveren soms nog formuleringen die vertaald aanvoelen of sterk zijn beïnvloed door Amerikaans taalgebruik.
De eerste tests laten zien dat een bruikbaar model niet vanzelf ontstaat. Bij de start moest GPT-NL nog leren hoe het de opdracht precies moest interpreteren. Inmiddels genereert het model meerdere kopvarianten, die verder kunnen worden beoordeeld en verfijnd. Daarbij wordt onder meer gekeken naar variatie, de juiste weergave van citaten en de mate waarin een kop past bij het artikel. Redacteuren van twee DPG-titels voeren aan het einde van deze fase een kwalitatieve evaluatie uit.
Een extra paar ogen met de AI-eindredacteur
De tweede toepassing gaat verder: een AI-eindredacteur die de journalist of redacteur helpt met de schrijfstijl en de leesbaarheid van het artikel. De output van het model is hier dus een stuk groter. Deze assistent kan bijvoorbeeld signaleren dat een zin te lang of te complex is, voorstellen doen om die op te splitsen en controleren of afkortingen correct zijn geschreven. De journalist houdt de regie, terwijl het model fungeert als een extra paar ogen.
De uitdaging zit vooral in de verschillen tussen nieuwstitels: een artikel voor de Volkskrant volgt andere taal- en stijlregels dan een Vlaamse titel. De AI-eindredacteur moet daarom veelvoorkomende stijlproblemen herkennen en suggesties doen die passen bij het specifieke medium. Daarvoor moet het model niet alleen de inhoud begrijpen, maar ook de redactionele identiteit van een titel.
Onafhankelijkheid in het DNA
Uit de usecases van DPG Media blijkt taalnuance een belangrijke reden om de meerwaarde van GPT-NL te onderzoeken. Maar ook digitale soevereiniteit en onafhankelijkheid speelt een grote rol. Nu GenAI het traditionele verdienmodel van nieuwsorganisaties onder druk lijkt te zetten, groeit de behoefte aan meer controle over technologie, data en intellectueel eigendom. “Traditioneel gezien zit die onafhankelijkheid in het DNA van het bedrijf” vertelt Jona. “Dat komt doordat al die verschillende nieuwstitels een heel eigen identiteit hebben. Daarbij hoort ook transparantie richting lezers over de technologie die wordt gebruikt en de waarden die daaraan ten grondslag liggen.”
In lijn met deze ambitie, droeg DPG Media al bij aan GPT-NL door trainingsdata beschikbaar te stellen. Via branchevereniging NDP Nieuwsmedia werden de archieven van meer dan 30 landelijke en regionale nieuwsmedia geopend voor het trainen van het model. Het is wereldwijd de eerste keer dat nieuwsuitgevers op deze manier samenwerken met een organisatie die een AI-model ontwikkelt, waarbij een deel van de opbrengsten terugvloeit naar de auteursrechthebbenden. “Een groot gedeelte van het archief betreft onze artikelen”, vertelt Jona. “De bijdrage is vanuit een gedeelde ideologie tot stand gekomen: werken aan een taalmodel dat rekening houdt met Nederlandse en Vlaamse journalistiek en de positie van makers”
Autonomie en kwaliteit voorop
De feasibility study loopt tot eind januari 2027. DPG Media en TNO onderzoeken daarin niet alleen wat GPT-NL kan, maar vooral hoe criteria voor goede nieuwskoppen en redactionele ondersteuning concreet en meetbaar kunnen worden gemaakt. Op basis daarvan wordt het model verder afgestemd op de geselecteerde taken.
Het doel is niet om één model voor alle werkzaamheden te ontwikkelen. “Internationale modellen zijn breed inzetbaar door hun schaal en enorme investeringen. De kracht van GPT-NL kan juist liggen in afgebakende toepassingen waarin journalistieke kwaliteit en controle doorslaggevend zijn. Als we met GPT-NL een model hebben dat aansluit bij de dagelijkse redactiepraktijk en journalistieke cultuur, levert dat niet alleen efficiëntere ondersteuning op maar versterkt het ook de autonomie en kwaliteit van nieuwsorganisaties.”