Zoeken
Ook in Nederland wordt hard gewerkt aan een goed AI-taalmodel, volgens onze eigen maatschappelijke waarden. Dat gebeurt iets meer dan precies een jaar, bij TNO, Surf en het Nederlands Forensisch Instituut. En dat project heet GPT-NL. De toepassingen laten zich natuurlijk raden. Overheidsinstanties willen steeds onafhankelijker worden van (Amerikaanse) Big tech, maar het model moet wel meekomen met de grote concurrenten. Hoe staat het met GPT-NL, na één jaar bouwen?
We krijgen een update van Saskia Lensink, betrokken bij GPT-NL vanuit TNO.
De AI-wereld werd deze week opgeschud door een nieuw AI-model van het Chinese bedrijf Deepseek. Of het echt zo’n mooi verhaal is, blijft nog even onduidelijk. In Nederland wordt ook gewerkt aan AI-modellen, maar daar ligt de focus net even anders: niet de beste en de snelste, maar transparant, verantwoord en betrouwbaar.
In deze Nacht van NTR Wetenschap spreken we met Lieke Dom, expert op het gebied van verantwoorde AI bij TNO en betrokken bij de ontwikkeling van GPT-NL, het Nederlandse AI-alternatief.
Onderzoeksinstellingen TNO, het NFI en SURF werken samen aan de ontwikkeling van een Nederlands taalmodel met de naam GPT-NL. Zo’n taalmodel is een LLM, een Large Language Model. Maar wat houdt dat eigenlijk in? Hoe werkt de technologie achter zo’n LLM? En vooral: wat zijn de tekortkomingen van de huidige LLM’s? Dat leggen we je uit in deze reeks.
GPT-NL is een ambitieus project: wij geloven dat technologie betrouwbaar en transparant moet zijn, een wederkerige bijdrage moet leveren, en soevereiniteit van Nederland moet versterken. Vanuit deze kernwaarden willen wij het AI innovatielandschap versterken. In deze reeks artikelen leggen we verder uit hoe we dat gaan doen.
Onderzoeksinstellingen TNO, het NFI en SURF werken samen aan de ontwikkeling van een LLM in het project GPT-NL. Wij geloven dat technologie betrouwbaar en transparant moet zijn, een wederkerige bijdrage moet leveren, en soevereiniteit van Nederland moet versterken. Vanuit deze kernwaarden willen wij het AI innovatielandschap versterken. In deze reeks artikelen leggen we uit hoe we bij GPT-NL deze ambities naleven.
Op 4 maart 2025 presenteerden we GPT-NL tijdens het eDiscovery Symposium in Leiden.
GPT-NL is een verantwoord alternatief op huidige LLMs. Voor het trainen van GPT-NL gebruiken we alleen data als we die rechtmatig verkregen hebben, kiezen we voor kwalitatieve databronnen, en laten een deel van de opbrengsten terugvloeien naar de auteursrechthebbenden. En jij kan je hier nog bij aansluiten! In drie simpele stappen doe je mee aan GPT-NL.
Wat doet Nederland op het gebied van AI? NOS op 3 kwam bij ons langs om die vraag te beantwoorden. Het belang van AI-kennisontwikkeling komt aan bod, evenals de verantwoorde manier waarop we onze data verzamelen. En uiteraard kan een bezoekje aan de Nederlandse supercomputer Snellius bij dit onderwerp ook niet ontbreken!
Nederlandse nieuwsuitgevers leveren omvangrijke verzameling artikelen voor training AI-taalmodel. De leden van NDP Nieuwsmedia hebben zich aangesloten voor de verdere ontwikkeling van GPT-NL. Zij stellen een omvangrijk deel van het archief van nieuwsartikelen van meer dan 30 landelijke en regionale nieuwstitels beschikbaar om het taalmodel verder te trainen. Ook persbureau ANP sluit zich aan bij het collectief. Het is wereldwijd de eerste keer dat nieuwsuitgevers op deze manier samenwerken met een organisatie die een AI-model ontwikkelt.
Vorige week ontving GPT-NL een groot aantal artikelen uit kranten van onder meer de grote mediabedrijven DPG en Mediahuis, van andere leden van branche-organisatie NDP Nieuwsmedia en stukken van nieuwsdienst ANP. Het tekent een kantelpunt in de ontwikkeling van AI: het is wereldwijd de eerste keer dat een dergelijke overeenkomst tussen nieuwsuitgevers en ontwikkelaars van AI is gesloten. We spreken daarom met Selmar Smit, één van de grondleggers van GPT-NL, om terug te blikken op de start van het project en de mijlpalen die zijn bereikt. ‘Als we een succesvol en soeverein taalmodel kunnen bouwen dat voldoet aan de wet, is dat een revolutie.’
Waar staan we met GPT-NL? Product Owner Saskia Lensink maakt de balans op. Wat zijn belangrijke mijlpalen geweest en wat bleek een grote uitdaging? Een aantal vragen aan Saskia Lensink, als product owner één van de kartrekkers van GPT-NL. Saskia is een bevlogen en gemotiveerde data scientist bij TNO, die ook eerlijk toegeeft dat de complexiteit van het project iets is wat ze niet volledig had voorzien.
Wanneer het trainen van GPT-NL is afgerond, zal het model worden getest en geëvalueerd bij verschillende usecases. Eén van die usecases is van Het Nederlands Forensisch Instituut, dat samen met TNO en SURF één van de grondleggers is van GPT-NL. Waarom hecht het NFI zoveel waarde aan een Nederlands taalmodel? En hoe worden taalmodellen, ook nu al, ingezet in forensisch opsporingswerk? In gesprek met Erwin van Eijk, chief data officer van het NFI.
Kunstmatige intelligentie Nederlandse nieuwsbedrijven leveren TNO een groot deel van hun archieven voor training van een nieuw AI-model. Dat moet het Nederlandse antwoord worden op ChatGPT – niet gratis, wel met respect voor privacy en auteursrecht.
Host Aaron Mirck ontvangt deze week Lieke Dom, Consultant Responsible Innovation & AI bij TNO en verbonden aan GPT-NL: het initiatief om een Nederlands alternatief te bouwen voor de grote Amerikaanse taalmodellen. Aan tafel zit ook vaste tafelheer Michiel Schoonhoven (oprichter van content marketingbureau NXTLI).
We spreken over de ambities achter GPT-NL en waarom het tijd is voor een Europese benadering van AI. Hoe zorg je dat AI-toepassingen niet alleen krachtig, maar ook eerlijk en verantwoord zijn? En wat betekent dat voor leiders in de publieke én private sector?
Onderzoeksinstellingen TNO, het NFI en SURF werken samen aan de ontwikkeling van een LLM in het project GPT-NL. Wij geloven dat technologie betrouwbaar en transparant moet zijn, een wederkerige bijdrage moet leveren, en soevereiniteit van Nederland moet versterken. Vanuit deze kernwaarden willen wij het AI innovatielandschap versterken.
Onderzoeksinstellingen TNO, het NFI en SURF werken samen aan de ontwikkeling van een LLM in het project GPT-NL. Wij geloven dat technologie betrouwbaar en transparant moet zijn, een wederkerige bijdrage moet leveren, en soevereiniteit van Nederland moet versterken. Vanuit deze kernwaarden willen wij het AI innovatielandschap versterken.
Non-profitorganisaties TNO, NFI en SURF hebben inmiddels bijna een jaar geleden de krachten gebundeld om GPT-NL te ontwikkelen. In deze periode is er veel gebeurd. Dit najaar duiken we aan de hand van een reeks artikelen in de achtergrond en context van GPT-NL. We schetsen de stappen die we nemen om uiteindelijk een transparant, eerlijk en controleerbaar taalmodel te ontwikkelen waarmee Nederland wordt voorbereid op de toekomst.